""

Nhật Bản: Kêu gọi doanh nghiệp sử dụng lao động đến 70 tuổi nhằm thích ứng với già hóa dân số

Ngày 4/2/2020, Nội các Nhật Bản thông qua các dự luật kêu gọi doanh nghiệp cho phép người lao động làm việc đến 70 tuổi. Từ những bài học đắt giá  do lựa chọn nhà dưỡng lão - hình thức đắt đỏ nhất - để thích ứng với già hóa dân số, đất nước Mặt trời mọc giờ đây đang nỗ lực "làm lại" theo hướng thích ứng với già hóa dân số dựa vào cộng đồng. Trong bối cảnh thiếu hụt nguồn lao động nghiêm trọng trong khi các chi phí an sinh xã hội ngày càng tăng, Nhật Bản đang nỗ lực hơn nhằm tận dụng nguồn nhân lực cao tuổi.

Mặc dù không có tính bắt buộc nhưng các dự luật này kêu gọi các công ty lựa chọn 1 trong 5 phương án gồm: tăng tuổi nghỉ hưu của các lao động; bỏ quy định tuổi nghỉ hưu; cho phép người lao động tiếp tục làm việc sau tuổi nghỉ hưu; giao khoán một số công việc cho những người đến tuổi nghỉ hưu nhưng muốn tiếp tục làm việc; hoặc bố trí lao động cao tuổi làm việc cho một số dự án nhân đạo mà các doanh nghiệp này đang triển khai.

Chính phủ Nhật Bản dự kiến sẽ đệ trình kế hoạch lên Quốc hội với kỳ vọng các dự luật sẽ có hiệu lực kể từ tháng 4-2021. Trong tương lai, chính phủ nước này có thể sẽ yêu cầu các doanh nghiệp phải cho phép người lao động làm việc đến 70 tuổi. Tuy nhiên, việc có thể tận dụng tốt nguồn nhân lực cao tuổi đòi hỏi nhiều nỗ lực từ cả chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng nhằm cải thiện môi trường lao động phù hợp với tiến trình già hóa. 

Nhật Bản là nước có tỷ lệ người  cao tuổi cao nhất trên thế giới. Các số liệu thống kê của Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (MIC) cho thấy vào thời điểm cuối năm 2018, số lượng người từ 65 tuổi trở lên ở nước này là 35,88 triệu người, chiếm 28,4% dân số. Viện Nghiên cứu Dân số và An sinh Xã hội Quốc gia của Nhật Bản ước tính số người từ 65 tuổi trở lên sẽ chiếm 30% dân số vào năm 2025 và 35,3% dân số vào năm 2040.

Theo Thời báo Nhật Bản (Japan Times), các dự luật này là một trong những nỗ lực của Nhật Bản  nhằm đối phó với tình trạng thiếu hụt nguồn lao động trầm trọng, bên cạnh việc tạo điều kiện cho lao động nước ngoài tới Nhật Bản làm việc. Các dự báo cho thấy, Nhật Bản đối mặt với nguy cơ thiếu 6,44 triệu lao động vào năm 2030. Theo kết quả điều tra dân số được Bộ Nội vụ Nhật Bản công bố ngày 10/07/2019, quốc gia này có 8,62 triệu lao động tuổi từ 65 trở lên, chiếm 13% trong tổng số 66,64 triệu lao động tuổi từ 15.